रेबिज [Rabies] एक गम्भीर भाइरल संक्रमण हो, जुन प्रायः कुकुर, बिरालो, बाँदरजस्ता जनावरको टोकाइबाट मानिसमा सर्छ। यो रोग लागेपछि मस्तिष्कमा गम्भीर असर पर्छ र समयमै उपचार नपाए ज्यानै जान सक्छ। नेपालमा रेबिज [Rabies] एक प्रमुख स्वास्थ्य समस्याको रूपमा रहेको छ, विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रमा जहाँ मानिसहरू घरपालुवा र जङ्गली जनावरहरूको सम्पर्कमा धेरै आउँछन्। यो रोग लागेपछि पानीदेखि डराउने भएकाले यसलाई हाइड्रोफोबिया [Hydrophobia] पनि भनिन्छ। रेबिज [Rabies] बाट बच्न जनचेतना र समयमै उपचारको आवश्यकता पर्दछ। यो समस्या धेरै सामान्य भए पनि, तपाईंको जीवनमा असुविधा ल्याउन सक्छ। तर चिन्ता नलिनुहोस्, सही जानकारी र उपचारले यसलाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। रेबिज [Rabies] एक प्राणघातक भाइरस [Virus] बाट हुने रोग हो। यो रोग संक्रमित जनावरको ¥याल [Saliva] बाट मानिसमा सर्छ। प्रायः यो रोग कुकुरको टोकाइबाट सर्ने गर्दछ, तर बिरालो, बाँदर, स्यालजस्ता अन्य स्तनधारी जनावरहरूबाट पनि यो रोग सर्न सक्छ। रेबिज भाइरस [Rabies Virus] ले स्नायु प्रणाली [Nervous System] लाई असर गर्छ र मस्तिष्कमा गम्भीर क्षति पु¥याउँछ। यो रोग लागेपछि पानी देख्दा पनि डर लाग्ने भएकाले यसलाई हाइड्रोफोबिया [Hydrophobia] पनि भनिन्छ। रेबिज [Rabies] लाई अन्य रोग जस्तै सामान्य रूपमा लिनु हुँदैन। यदि कुनै जनावरले टोक्यो भने तुरुन्तै डाक्टरको सल्लाह लिनुपर्छ। तपाईंलाई कस्तो प्रकारको संक्रमण भएको छ भनेर बुझ्दा उपचार सजिलो हुन्छ। डाक्टरसँग सल्लाह लिनुहोस्, तपाईं एक्लै हुनुहुन्न। रेबिज [Rabies] का लक्षणहरू संक्रमण भएको केही हप्तादेखि केही महिनाभित्र देखा पर्न सक्छन्। लक्षणहरू देखा पर्ने समय भाइरस [Virus] को प्रवेश गरेको ठाउँ र शरीरमा फैलिने गतिमा निर्भर गर्दछ। सामान्य लक्षणहरू [Initial Symptoms]: ज्वरो [Fever], टाउको दुखाइ [Headache], कमजोरी [Weakness], टोकेको ठाउँमा चिलाउने [Itching at bite site] प्रारम्भिक लक्षणहरू [Early Symptoms]: चिडचिडापन [Irritability], बेचैनी [Anxiety], निद्रा नलाग्ने [Insomnia] गम्भीर लक्षणहरू [Severe Symptoms]: पानीदेखि डराउने (हाइड्रोफोबिया) [Hydrophobia], हावादेखि डराउने (एरोफोबिया) [Aerophobia], अत्यधिक ¥याल आउने [Excessive Salivation], मांसपेशीमा ऐंठन [Muscle Spasms], पक्षाघात [Paralysis], भ्रम [Confusion], कोमा [Coma] जटिलताहरू (Complications): यदि रेबिज [Rabies] को समयमै उपचार गरिएन भने, यसले धेरै गम्भीर जटिलताहरू निम्त्याउन सक्छ: मस्तिष्कघात [Encephalitis]: मस्तिष्कमा सूजन [Brain Inflammation] श्वासप्रश्वास समस्या [Respiratory Failure]: श्वासप्रश्वास प्रणालीको विफलता [Failure of Respiratory System] पक्षाघात [Paralysis]: शरीरका अंगहरू चल्न नसक्ने [Inability to move body parts] कोमा [Coma]: बेहोशीको अवस्था [State of Unconsciousness] मृत्यु [Death]: ज्यानै जान सक्ने [Can be fatal] 👉 यी लक्षणहरू बारम्बार वा गम्भीर भए तुरुन्त डाक्टरलाई देखाउनुहोस्। यी जटिलताहरू रोक्न समयमै उपचार आवश्यक छ। चिन्ता नलिनुहोस्, डाक्टरको सहयोगले यी समस्या टार्न सकिन्छ। रेबिज [Rabies] को मुख्य कारण रेबिज भाइरस [Rabies Virus] हो, जुन संक्रमित जनावरको ¥याल [Saliva] बाट मानिसमा सर्छ। जोखिम कारकहरू (Risk Factors): जनावरको टोकाइ [Animal Bites]: रेबिज [Rabies] को मुख्य कारण संक्रमित जनावरको टोकाइ हो। खरोंच [Scratches]: संक्रमित जनावरको खरोंचबाट पनि यो रोग सर्न सक्छ। ¥यालको सम्पर्क [Saliva Contact]: यदि संक्रमित जनावरको ¥याल [Saliva] घाउमा पर्यो भने पनि रेबिज [Rabies] सर्ने सम्भावना हुन्छ। जोखिम समूह (Risk Groups): पशु चिकित्सक [Veterinarians]: जनावरहरूको उपचार गर्ने व्यक्तिहरूलाई रेबिज [Rabies] को जोखिम बढी हुन्छ। जनावर नियन्त्रण गर्ने व्यक्ति [Animal Handlers]: जनावरहरूको हेरचाह गर्ने व्यक्तिहरूलाई पनि यो रोग लाग्ने सम्भावना हुन्छ। गुफा अन्वेषक [Cave Explorers]: गुफामा बस्ने चमेराबाट पनि रेबिज [Rabies] सर्न सक्छ। अन्य कारणहरू (Other Causes): खोप नलगाएका कुकुरहरू [Unvaccinated Dogs]: खोप नलगाएका कुकुरहरूबाट रेबिज [Rabies] सर्ने सम्भावना बढी हुन्छ। यी कारणहरू हाम्रो...
रेबिज [Rabies]: कारण, लक्षण, उपचार र रोकथाम