रेबिज [Rabies]: कारण, लक्षण, उपचार र रोकथाम

रेबिज [Rabies]: कारण, लक्षण, उपचार र रोकथाम

रेबिज [Rabies] एक गम्भीर भाइरल संक्रमण हो, जुन प्रायः कुकुर, बिरालो, बाँदरजस्ता जनावरको टोकाइबाट मानिसमा सर्छ। यो रोग लागेपछि मस्तिष्कमा गम्भीर असर पर्छ र समयमै उपचार नपाए ज्यानै जान सक्छ। नेपालमा रेबिज [Rabies] एक प्रमुख स्वास्थ्य समस्याको रूपमा रहेको छ, विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रमा जहाँ मानिसहरू घरपालुवा र जङ्गली जनावरहरूको सम्पर्कमा धेरै आउँछन्। यो रोग लागेपछि पानीदेखि डराउने भएकाले यसलाई हाइड्रोफोबिया [Hydrophobia] पनि भनिन्छ। रेबिज [Rabies] बाट बच्न जनचेतना र समयमै उपचारको आवश्यकता पर्दछ। यो समस्या धेरै सामान्य भए पनि, तपाईंको जीवनमा असुविधा ल्याउन सक्छ। तर चिन्ता नलिनुहोस्, सही जानकारी र उपचारले यसलाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। रेबिज [Rabies] एक प्राणघातक भाइरस [Virus] बाट हुने रोग हो। यो रोग संक्रमित जनावरको ¥याल [Saliva] बाट मानिसमा सर्छ। प्रायः यो रोग कुकुरको टोकाइबाट सर्ने गर्दछ, तर बिरालो, बाँदर, स्यालजस्ता अन्य स्तनधारी जनावरहरूबाट पनि यो रोग सर्न सक्छ। रेबिज भाइरस [Rabies Virus] ले स्नायु प्रणाली [Nervous System] लाई असर गर्छ र मस्तिष्कमा गम्भीर क्षति पु¥याउँछ। यो रोग लागेपछि पानी देख्दा पनि डर लाग्ने भएकाले यसलाई हाइड्रोफोबिया [Hydrophobia] पनि भनिन्छ। रेबिज [Rabies] लाई अन्य रोग जस्तै सामान्य रूपमा लिनु हुँदैन। यदि कुनै जनावरले टोक्यो भने तुरुन्तै डाक्टरको सल्लाह लिनुपर्छ। तपाईंलाई कस्तो प्रकारको संक्रमण भएको छ भनेर बुझ्दा उपचार सजिलो हुन्छ। डाक्टरसँग सल्लाह लिनुहोस्, तपाईं एक्लै हुनुहुन्न। रेबिज [Rabies] का लक्षणहरू संक्रमण भएको केही हप्तादेखि केही महिनाभित्र देखा पर्न सक्छन्। लक्षणहरू देखा पर्ने समय भाइरस [Virus] को प्रवेश गरेको ठाउँ र शरीरमा फैलिने गतिमा निर्भर गर्दछ। सामान्य लक्षणहरू [Initial Symptoms]: ज्वरो [Fever], टाउको दुखाइ [Headache], कमजोरी [Weakness], टोकेको ठाउँमा चिलाउने [Itching at bite site] प्रारम्भिक लक्षणहरू [Early Symptoms]: चिडचिडापन [Irritability], बेचैनी [Anxiety], निद्रा नलाग्ने [Insomnia] गम्भीर लक्षणहरू [Severe Symptoms]: पानीदेखि डराउने (हाइड्रोफोबिया) [Hydrophobia], हावादेखि डराउने (एरोफोबिया) [Aerophobia], अत्यधिक ¥याल आउने [Excessive Salivation], मांसपेशीमा ऐंठन [Muscle Spasms], पक्षाघात [Paralysis], भ्रम [Confusion], कोमा [Coma] जटिलताहरू (Complications): यदि रेबिज [Rabies] को समयमै उपचार गरिएन भने, यसले धेरै गम्भीर जटिलताहरू निम्त्याउन सक्छ: मस्तिष्कघात [Encephalitis]: मस्तिष्कमा सूजन [Brain Inflammation] श्वासप्रश्वास समस्या [Respiratory Failure]: श्वासप्रश्वास प्रणालीको विफलता [Failure of Respiratory System] पक्षाघात [Paralysis]: शरीरका अंगहरू चल्न नसक्ने [Inability to move body parts] कोमा [Coma]: बेहोशीको अवस्था [State of Unconsciousness] मृत्यु [Death]: ज्यानै जान सक्ने [Can be fatal] 👉 यी लक्षणहरू बारम्बार वा गम्भीर भए तुरुन्त डाक्टरलाई देखाउनुहोस्। यी जटिलताहरू रोक्न समयमै उपचार आवश्यक छ। चिन्ता नलिनुहोस्, डाक्टरको सहयोगले यी समस्या टार्न सकिन्छ। रेबिज [Rabies] को मुख्य कारण रेबिज भाइरस [Rabies Virus] हो, जुन संक्रमित जनावरको ¥याल [Saliva] बाट मानिसमा सर्छ। जोखिम कारकहरू (Risk Factors): जनावरको टोकाइ [Animal Bites]: रेबिज [Rabies] को मुख्य कारण संक्रमित जनावरको टोकाइ हो। खरोंच [Scratches]: संक्रमित जनावरको खरोंचबाट पनि यो रोग सर्न सक्छ। ¥यालको सम्पर्क [Saliva Contact]: यदि संक्रमित जनावरको ¥याल [Saliva] घाउमा पर्यो भने पनि रेबिज [Rabies] सर्ने सम्भावना हुन्छ। जोखिम समूह (Risk Groups): पशु चिकित्सक [Veterinarians]: जनावरहरूको उपचार गर्ने व्यक्तिहरूलाई रेबिज [Rabies] को जोखिम बढी हुन्छ। जनावर नियन्त्रण गर्ने व्यक्ति [Animal Handlers]: जनावरहरूको हेरचाह गर्ने व्यक्तिहरूलाई पनि यो रोग लाग्ने सम्भावना हुन्छ। गुफा अन्वेषक [Cave Explorers]: गुफामा बस्ने चमेराबाट पनि रेबिज [Rabies] सर्न सक्छ। अन्य कारणहरू (Other Causes): खोप नलगाएका कुकुरहरू [Unvaccinated Dogs]: खोप नलगाएका कुकुरहरूबाट रेबिज [Rabies] सर्ने सम्भावना बढी हुन्छ। यी कारणहरू हाम्रो...

डाक्टरसँग परामर्श गर्न तयार हुनुहुन्छ?

डाक्टर खोज्नुहोस्
स्वास्थ्य लेखहरू Health Articles खोज्नुहोस् Search
Doctor holding a heart icon

Dr Health Nepal नेपालको डिजिटल स्वास्थ्य प्लेटफर्म Digital Health Platform in Nepal

अनलाइन डाक्टर परामर्श र स्वास्थ्य जानकारी यहाँ उपलब्ध छ Online doctor consultation and medical information available here

✓ नेपाल मेडिकल काउन्सिल दर्ता प्रमाणित डाक्टर ✓ Nepal Medical Council Registered Doctors
अपोइन्टमेन्ट बुक गर्नुहोस् Book Appointment
प्रमाणित डाक्टरहरूसँग घरबाटै परामर्श लिनुहोस् Consult with certified doctors from home

स्वास्थ्य लेखहरू Health Articles

विषय, लक्षण, वा रोगको नामले खोज्नुहोस् Search by topic, symptom, or condition

नेपालमा विशेषज्ञता अनुसार डाक्टरहरू Find Doctors by Specialty in Nepal

आफ्नो आवश्यकताअनुसार विशेषज्ञ डाक्टर छनोट गर्नुहोस् Choose the right specialist for your health needs
Loading...