हात, खुट्टा र मुखको रोग [Hand, Foot, and Mouth Disease (HFMD)] एक सामान्य भाइरल संक्रमण हो जुन विशेष गरी बच्चाहरूमा देखिन्छ। यो रोग सामान्यतया गर्मी र वर्षायाममा बढी फैलिन्छ। नेपालमा पनि यो रोगका धेरै घटनाहरू देखिने गरेका छन्। यो रोग खासगरी ५ वर्ष मुनिका बालबालिकामा बढी देखिन्छ, तर यो जुनसुकै उमेरका व्यक्तिलाई पनि हुन सक्छ। यो रोग सजिलै एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा सर्न सक्छ, त्यसैले यसको बारेमा जानकारी हुनु र सावधानी अपनाउनु आवश्यक छ। यस लेखमा, हामी हात, खुट्टा र मुखको रोग [Hand, Foot, and Mouth Disease] के हो, यसका लक्षणहरू, कारणहरू, उपचार र रोकथामका उपायहरूबारे विस्तृत रूपमा चर्चा गर्नेछौं। यो समस्या धेरै सामान्य भए पनि, तपाईंको जीवनमा असुविधा ल्याउन सक्छ। तर चिन्ता नलिनुहोस्, सही जानकारी र उपचारले यसलाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। हात, खुट्टा र मुखको रोग [Hand, Foot, and Mouth Disease (HFMD)] एक संक्रामक रोग हो जुन प्रायः कोक्सस्याकी भाइरस ए १६ [Coxsackievirus A16] र इन्टेरोभाइरस ७१ [Enterovirus 71] जस्ता भाइरसका कारण हुन्छ। यो रोग लागेमा हात, खुट्टा र मुखमा साना फोकाहरू आउने गर्दछन्। यो रोग विशेषगरी बच्चाहरूमा बढी देखिन्छ, तर वयस्कहरूलाई पनि यो रोग लाग्न सक्छ। यो रोग रुघाखोकी जस्तो सजिलै सर्ने भएकाले विद्यालय, детски градини र अन्य बालबालिका भेला हुने ठाउँहरूमा यो छिटो फैलिन सक्छ। यो रोग लागेका व्यक्तिहरूको सिँगान, ¥याल र दिसाबाट यो भाइरस सर्ने सम्भावना हुन्छ। यो रोग सामान्यतया आफैं निको हुन्छ, तर लक्षणहरू कम गर्न र जटिलताहरूबाट बच्न उचित हेरचाह आवश्यक छ। तपाईंलाई कुन प्रकारको संक्रमण छ भनेर बुझ्दा उपचार सजिलो हुन्छ। डाक्टरसँग सल्लाह लिनुहोस्, तपाईं एक्लै हुनुहुन्न। लक्षणहरू (Symptoms): ज्वरो आउनु [Fever] घाँटी दुख्नु [Sore Throat] मुखमा घाउ आउनु [Mouth Ulcers] हात र खुट्टामा रातो बिमिराहरू देखिनु [Red Rashes on Hands and Feet] भोक नलाग्नु [Loss of Appetite] थकान महसुस हुनु [Fatigue] चिड़चिड़ापन [Irritability] यी लक्षणहरू सामान्यतया संक्रमण भएको ३ देखि ६ दिनपछि देखिन्छन्। मुखमा घाउहरू दुख्ने भएकाले खानेकुरा निल्न गाह्रो हुन सक्छ। जटिलताहरू (Complications): निर्जलीकरण [Dehydration]: मुखमा घाउका कारण पर्याप्त तरल पदार्थ पिउन नसक्दा निर्जलीकरण हुन सक्छ। भाइरल मेनिन्जाइटिस [Viral Meningitis]: यो अवस्थामा मस्तिष्क र स्पाइनल कर्डमा संक्रमण हुन्छ, तर यो दुर्लभ हुन्छ। इन्सेफलाइटिस [Encephalitis]: यो मस्तिष्कको गम्भीर संक्रमण हो, जुन धेरै दुर्लभ हुन्छ। औंला र नङको क्षति [Nail Loss]: केही अवस्थामा, हात र खुट्टाका नङहरू झर्न सक्छन्। यी जटिलताहरू रोक्न समयमै उपचार आवश्यक छ। चिन्ता नलिनुहोस्, डाक्टरको सहयोगले यी समस्या टार्न सकिन्छ। 👉 यी लक्षणहरू बारम्बार वा गम्भीर भए तुरुन्त डाक्टरलाई देखाउनुहोस्। हात, खुट्टा र मुखको रोग [Hand, Foot, and Mouth Disease] विभिन्न भाइरसका कारण हुन्छ, जसमध्ये कोक्सस्याकी भाइरस ए १६ [Coxsackievirus A16] र इन्टेरोभाइरस ७१ [Enterovirus 71] प्रमुख हुन्। यो रोग निम्न तरिकाले सर्छ: प्रत्यक्ष सम्पर्क: संक्रमित व्यक्तिको ¥याल, सिँगान वा छालाको फोकाबाट निस्कने तरल पदार्थको प्रत्यक्ष सम्पर्कमा आउनाले। श्वासप्रश्वास: संक्रमित व्यक्तिले खोक्दा वा हाच्छिउँ गर्दा निस्कने स-साना कणहरूबाट। दिसा: संक्रमित व्यक्तिको दिसाको सम्पर्कमा आउनाले, जस्तै शौचालय प्रयोग गरेपछि राम्ररी हात नधोएमा। दूषित वस्तुहरू: भाइरस लागेका खेलौना, ढोकाको ह्यान्डल, वा अन्य वस्तुहरू छुनाले। जोखिम कारकहरू: ५ वर्ष मुनिका बालबालिकामा यो रोग लाग्ने सम्भावना बढी हुन्छ। विद्यालय वा детски градини जाने बालबालिकामा यो रोग छिटो सर्छ। गर्मी र वर्षायाममा यो रोगको प्रकोप बढी हुन्छ। सरसफाइको कमीले पनि यो रोग लाग्ने...

डाक्टरसँग परामर्श गर्न तयार हुनुहुन्छ?

डाक्टर खोज्नुहोस्