गाउट [Gout]: कारण, लक्षण, उपचार र रोकथाम

गाउट [Gout]: कारण, लक्षण, उपचार र रोकथाम

गाउट [Gout] एक सामान्य प्रकारको बाथ रोग हो, जसले जोर्नीहरूमा पीडा दिन्छ। यो रोग नेपालमा पनि बढ्दो छ। गाउट हुँदा जोर्नीहरूमा यूरिक एसिड [Uric Acid] जम्मा भएर सुन्निने, दुख्ने र रातो हुने गर्छ। यो विशेष गरी बुढी औंलाको जोर्नीमा देखा पर्छ, तर अन्य जोर्नीहरूमा पनि असर गर्न सक्छ। गाउटको दुखाइ अचानक आउँछ र केही दिन वा हप्तासम्म रहन सक्छ। समयमै उपचार नगरेमा यसले जोर्नीहरूलाई स्थायी रूपमा क्षति पुर्याउन सक्छ। तर, सही जानकारी र उपचारले गाउटलाई नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। यो रोग धेरै सामान्य भए पनि, तपाईंको जीवनमा असुविधा ल्याउन सक्छ। तर चिन्ता नलिनुहोस्, सही जानकारी र उपचारले यसलाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। गाउट [Gout] एक प्रकारको गठिया हो, जुन शरीरमा यूरिक एसिडको [Uric Acid] मात्रा बढ्नाले हुन्छ। यूरिक एसिड एक रासायनिक पदार्थ हो जुन शरीरले प्यूरिन [Purine] नामक तत्वलाई टुक्र्याउँदा बन्छ। सामान्यतया, यूरिक एसिड मृगौलाले [Kidney] फिल्टर गरेर पिसाबको माध्यमबाट बाहिर निकाल्छ। तर, जब शरीरले धेरै यूरिक एसिड उत्पादन गर्छ वा मृगौलाले पर्याप्त मात्रामा फिल्टर गर्न सक्दैन, तब यो जोर्नीहरूमा जम्मा हुन थाल्छ र गाउटको कारण बन्छ। गाउटलाई कहिलेकाहीँ अन्य प्रकारका जोर्नी दुखाइसँग तुलना गर्न सकिन्छ, जस्तै: बाथ [Arthritis] वा ओस्टियोआर्थराइटिस [Osteoarthritis]। तर गाउटको दुखाइ धेरै तीव्र हुन्छ र यो प्रायः एउटा मात्र जोर्नीमा सुरु हुन्छ। गाउटको बारेमा सही जानकारी पाएर यसको समयमै उपचार गर्न सकिन्छ। तपाईंलाई कुन प्रकारको जोर्नी दुखाइ छ भनेर बुझ्दा उपचार सजिलो हुन्छ। डाक्टरसँग सल्लाह लिनुहोस्, तपाईं एक्लै हुनुहुन्न। लक्षणहरू (Symptoms) जोर्नीमा अचानक र गम्भीर दुखाइ [Sudden and severe joint pain] जोर्नी सुन्निने [Joint swelling] जोर्नी रातो हुने र तातो हुने [Joint redness and warmth] जोर्नी छुँदा दुख्ने [Tenderness to the touch] जोर्नी कडा हुने [Joint stiffness] हिँड्न गाह्रो हुने [Difficulty walking] 👉 यी लक्षणहरू बारम्बार वा गम्भीर भए तुरुन्त डाक्टरलाई देखाउनुहोस्। जटिलताहरू (Complications) यदि गाउटको उपचार समयमै गरिएन भने, यसले निम्न जटिलताहरू निम्त्याउन सक्छ: बारम्बार गाउट अट्याक [Recurrent Gout Attacks]: बारम्बार दुखाइ हुनु। टोफी [Tophi]: जोर्नीहरू र तन्तुहरूमा यूरिक एसिड क्रिस्टल जम्मा भएर गिर्खाहरू बन्नु। जोर्नीको क्षति [Joint Damage]: जोर्नीहरूमा स्थायी क्षति पुग्नु। मृगौलाको पत्थरी [Kidney Stones]: यूरिक एसिड क्रिस्टल मृगौलामा जम्मा भएर पत्थरी बन्नु। मृगौला रोग [Kidney Disease]: मृगौलाको कार्य क्षमतामा कमी आउनु। यी जटिलताहरू रोक्न समयमै उपचार आवश्यक छ। चिन्ता नलिनुहोस्, डाक्टरको सहयोगले यी समस्या टार्न सकिन्छ। गाउटको मुख्य कारण शरीरमा यूरिक एसिडको [Uric Acid] मात्रा बढ्नु हो। यसका अन्य जोखिम कारकहरू निम्न छन्: उच्च प्यूरिनयुक्त खाना [High-Purine Diet]: रातो मासु, सी-फुड र बियर जस्ता खानेकुराले यूरिक एसिड बढाउँछ। मोटोपना [Obesity]: अत्यधिक तौल भएका व्यक्तिहरूमा गाउटको जोखिम बढी हुन्छ। मृगौला रोग [Kidney Disease]: मृगौलाले यूरिक एसिडलाई राम्ररी फिल्टर गर्न नसक्दा गाउट हुन्छ। केही औषधिहरू [Certain Medications]: मूत्रवर्धक औषधिहरू (Diuretics) र एस्पिरिन [Aspirin] जस्ता औषधिहरूले यूरिक एसिडको स्तर बढाउन सक्छन्। पारिवारिक इतिहास [Family History]: यदि परिवारमा कसैलाई गाउट छ भने, तपाईंलाई पनि हुने सम्भावना बढी हुन्छ। उमेर र लिङ्ग [Age and Gender]: पुरुषहरूमा महिलाहरूको तुलनामा गाउट हुने सम्भावना बढी हुन्छ, विशेष गरी उमेर बढ्दै गएपछि। यी कारणहरू हाम्रो दैनिकीसँग जोडिएका हुन्छन्। साना सुधारहरूले पनि ठूलो फरक पार्न सक्छ — तपाईं आफ्नो स्वास्थ्यमा नियन्त्रण राख्न सक्नुहुन्छ। गाउटको निदान गर्न डाक्टरले निम्न परीक्षणहरू गर्न सक्छन्: शारीरिक परीक्षण [Physical Examination]: डाक्टरले जोर्नीको जाँच गरेर सुन्निने, रातो हुने र...

डाक्टरसँग परामर्श गर्न तयार हुनुहुन्छ?

डाक्टर खोज्नुहोस्
स्वास्थ्य लेखहरू Health Articles खोज्नुहोस् Search
Doctor holding a heart icon

Dr Health Nepal नेपालको डिजिटल स्वास्थ्य प्लेटफर्म Digital Health Platform in Nepal

अनलाइन डाक्टर परामर्श र स्वास्थ्य जानकारी यहाँ उपलब्ध छ Online doctor consultation and medical information available here

✓ नेपाल मेडिकल काउन्सिल दर्ता प्रमाणित डाक्टर ✓ Nepal Medical Council Registered Doctors
अपोइन्टमेन्ट बुक गर्नुहोस् Book Appointment
प्रमाणित डाक्टरहरूसँग घरबाटै परामर्श लिनुहोस् Consult with certified doctors from home

स्वास्थ्य लेखहरू Health Articles

विषय, लक्षण, वा रोगको नामले खोज्नुहोस् Search by topic, symptom, or condition

नेपालमा विशेषज्ञता अनुसार डाक्टरहरू Find Doctors by Specialty in Nepal

आफ्नो आवश्यकताअनुसार विशेषज्ञ डाक्टर छनोट गर्नुहोस् Choose the right specialist for your health needs
Loading...