प्रीडायबिटिज [Prediabetes] एउटा यस्तो अवस्था हो जसमा व्यक्तिको रगतमा चिनीको मात्रा सामान्यभन्दा बढी हुन्छ, तर मधुमेह [Diabetes] भन्न मिल्ने गरी उच्च हुँदैन। यो अवस्था मधुमेह [Diabetes] हुनु अघिको सङ्केत हो, र यसलाई समयमै पहिचान गरी जीवनशैलीमा परिवर्तन गरेर मधुमेह हुनबाट बच्न सकिन्छ। नेपालमा धेरै मानिसहरू प्रीडायबिटिज [Prediabetes] बाट प्रभावित छन्, तर धेरैलाई यसको जानकारी हुँदैन। यो समस्या धेरै सामान्य भए पनि, तपाईंको जीवनमा असुविधा ल्याउन सक्छ। तर चिन्ता नलिनुहोस्, सही जानकारी र उपचारले यसलाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। प्रीडायबिटिज [Prediabetes] भनेको रगतमा ग्लुकोजको स्तर सामान्यभन्दा उच्च तर मधुमेह [Diabetes] को स्तरभन्दा कम भएको अवस्था हो। यसलाई 'इम्पयेर्ड ग्लुकोज टोलेरेन्स' [Impaired Glucose Tolerance] वा 'इम्पयेर्ड फास्टिङ ग्लुकोज' [Impaired Fasting Glucose] पनि भनिन्छ। सामान्यतया, खाना खाएपछि हाम्रो शरीरले खानालाई ग्लुकोजमा परिणत गर्छ, जुन रगतमा मिसिन्छ। त्यसपछि, प्यान्क्रियाज [Pancreas] ले इन्सुलिन [Insulin] उत्पादन गर्छ, जसले ग्लुकोजलाई कोषहरूमा प्रवेश गर्न मद्दत गर्छ र ऊर्जा उत्पादन हुन्छ। प्रीडायबिटिज [Prediabetes] भएका व्यक्तिहरूमा, यो प्रक्रिया प्रभावकारी रूपमा काम गर्दैन, जसले गर्दा रगतमा ग्लुकोजको मात्रा बढ्छ। प्रीडायबिटिज [Prediabetes] लाई मधुमेह [Diabetes] को चेतावनी सङ्केतको रूपमा लिन सकिन्छ। यदि समयमै ध्यान दिइएन भने, यसले टाइप २ मधुमेह [Type 2 Diabetes] निम्त्याउन सक्छ। तपाईंलाई कुन प्रकारको समस्या छ भनेर बुझ्दा उपचार सजिलो हुन्छ। डाक्टरसँग सल्लाह लिनुहोस्, तपाईं एक्लै हुनुहुन्न। प्रीडायबिटिज [Prediabetes] प्रायः लक्षणविहीन हुन्छ, त्यसैले धेरै मानिसहरूलाई आफूलाई यो अवस्था छ भन्ने थाहा हुँदैन। यद्यपि, केही व्यक्तिहरूमा निम्न लक्षणहरू देखिन सक्छन्: धेरै तिर्खा लाग्नु [Excessive Thirst] बारम्बार पिसाब लाग्नु [Frequent Urination] अत्याधिक थकान महसुस हुनु [Unexplained Fatigue] दृष्टि धमिलो हुनु [Blurred Vision] घाउ ढिलो निको हुनु [Slow-Healing Wounds] छालामा कालो धब्बा देखिनु (विशेष गरी गर्दन र काखीमा) [Acanthosis Nigricans] 👉 यी लक्षणहरू बारम्बार वा गम्भीर भए तुरुन्त डाक्टरलाई देखाउनुहोस्। जटिलताहरू (Complications): यदि प्रीडायबिटिज [Prediabetes] लाई उपचार नगरिकन छोडियो भने, यसले निम्न जटिलताहरू निम्त्याउन सक्छ: टाइप २ मधुमेह [Type 2 Diabetes]: यो प्रीडायबिटिज [Prediabetes] को सबैभन्दा सामान्य जटिलता हो। हृदय रोग [Heart Disease]: उच्च रक्त शर्करा [High Blood Sugar] ले रक्तनलीहरूलाई क्षति पुर्याउन सक्छ, जसले हृदय रोगको जोखिम बढाउँछ। मस्तिष्कघात [Stroke]: हृदय रोग जस्तै, उच्च रक्त शर्करा [High Blood Sugar] ले मस्तिष्कमा रक्त प्रवाहलाई असर गरेर मस्तिष्कघात [Stroke] को जोखिम बढाउँछ। मृगौला रोग [Kidney Disease]: मधुमेह [Diabetes] ले मृगौलालाई क्षति पुर्याउन सक्छ, जसले मृगौला रोग [Kidney Disease] निम्त्याउँछ। स्नायु क्षति [Nerve Damage (Neuropathy)]: उच्च रक्त शर्करा [High Blood Sugar] ले स्नायुहरूलाई क्षति पुर्याउन सक्छ, जसले गर्दा हात र खुट्टामा झनझन हुने, दुख्ने वा सुन्न हुने समस्या हुन्छ। आँखाको समस्या [Eye Damage (Retinopathy)]: मधुमेह [Diabetes] ले आँखाका रक्तनलीहरूलाई क्षति पुर्याउन सक्छ, जसले दृष्टिलाई असर गर्छ र अन्धोपन [Blindness] समेत हुन सक्छ। यी जटिलताहरू रोक्न समयमै उपचार आवश्यक छ। चिन्ता नलिनुहोस्, डाक्टरको सहयोगले यी समस्या टार्न सकिन्छ। प्रीडायबिटिज [Prediabetes] हुनुका धेरै कारणहरू र जोखिम कारकहरू छन्, जसमध्ये केही निम्न छन्: जीवनशैली (Lifestyle): अस्वस्थकर खाना [Unhealthy Diet]: धेरै गुलियो, चिल्लो र प्रशोधित खाना [Processed Foods] खाने बानी। निष्क्रिय जीवनशैली [Sedentary Lifestyle]: शारीरिक गतिविधि कम हुनु। मोटोपना [Obesity]: अत्यधिक तौल हुनु, विशेष गरी पेटको वरिपरि बोसो जम्मा हुनु। चिकित्सा अवस्था (Medical Conditions): उच्च रक्तचाप [Hypertension] उच्च कोलेस्ट्रोल [High Cholesterol] पोलिसिस्टिक ओभरी सिन्ड्रोम (पीसीओएस) [Polycystic Ovary Syndrome (PCOS)] गर्भावधि मधुमेह [Gestational Diabetes] (गर्भावस्थामा हुने मधुमेह) अन्य...
प्रीडायबिटिज [Pre-diabetes]: कारण, लक्षण, उपचार