मुखको क्यान्सर [Oral Cancer] नेपालमा बढ्दो स्वास्थ्य समस्या हो। यो क्यान्सर मुखको भित्री भाग, जिब्रो, गिजा, ओठ वा मुखको अन्य भागमा सुरु हुन्छ। सूर्तीजन्य पदार्थ (tobacco products) जस्तै चुरोट, बिँडी, खैनी, गुट्खा, पान, सुपारीको सेवन यसको मुख्य कारण हो। मुखको क्यान्सर [Oral Cancer] समयमै पहिचान नभए ज्यान समेत जान सक्छ। तर, सही जानकारी र समयमै उपचार गरेमा यसबाट बच्न सकिन्छ। डा. हेल्थ नेपालले तपाईंलाई मुखको क्यान्सर [Oral Cancer] बारे विस्तृत जानकारी दिनेछ, ताकि तपाईं र तपाईंको परिवार सुरक्षित रहन सक्नुहोस्। यो समस्या धेरै सामान्य भए पनि, तपाईंको जीवनमा असुविधा ल्याउन सक्छ। तर चिन्ता नलिनुहोस्, सही जानकारी र उपचारले यसलाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। मुखको क्यान्सर [Oral Cancer] भनेको मुखभित्र हुने कोषहरूको असामान्य वृद्धि हो। यो क्यान्सर मुखको कुनै पनि भागमा सुरु हुन सक्छ, जस्तै ओठ, जिब्रो, गिजा, मुखको भित्री भाग र तालु। मुखको क्यान्सर [Oral Cancer] लाई सामान्यतया दुई भागमा विभाजन गर्न सकिन्छ: स्क्वामस सेल कार्सिनोमा [Squamous cell carcinoma] (यो मुखको क्यान्सरको सबैभन्दा सामान्य प्रकार हो) र अन्य दुर्लभ प्रकारहरू। यो क्यान्सर विस्तारै बढ्छ र समयमै उपचार नगरेमा शरीरका अन्य भागमा पनि फैलिन सक्छ [Metastasis]। मुखको क्यान्सर [Oral Cancer] लाई छालाको क्यान्सर वा घाँटीको क्यान्सरसँग तुलना गर्न सकिन्छ, तर यो मुखभित्र मात्र सीमित हुन्छ। तपाईंलाई कुन प्रकारको मुखको क्यान्सर [Oral Cancer] छ भनेर बुझ्दा उपचार सजिलो हुन्छ। डाक्टरसँग सल्लाह लिनुहोस्, तपाईं एक्लै हुनुहुन्न। लक्षणहरू (Symptoms): मुखमा निको नहुने घाउ [Non-healing sores in the mouth] मुखमा सेतो वा रातो दाग देखिनु [White or red patches in the mouth] जिब्रो वा मुखको अन्य भागमा गाँठो आउनु [Lump in the tongue or other parts of the mouth] खाना निल्न गाह्रो हुनु [Difficulty in swallowing] बोल्न गाह्रो हुनु [Difficulty in speaking] मुख दुख्नु वा मुखबाट रगत आउनु [Mouth pain or bleeding] गर्दनमा गिर्खाहरू आउनु [Lumps in the neck] जटिलताहरू (Complications): क्यान्सरको फैलावट [Metastasis] अनुहारको विरूपण [Facial disfigurement] बोल्न र खाना खान गाह्रो हुने समस्या [Speech and eating difficulties] दुखाइ र असुविधा [Pain and discomfort] आत्मविश्वासमा कमी [Loss of self-confidence] मृत्यु [Death] यी लक्षणहरू बारम्बार वा गम्भीर भए तुरुन्त डाक्टरलाई देखाउनुहोस्। यी जटिलताहरू रोक्न समयमै उपचार आवश्यक छ। चिन्ता नलिनुहोस्, डाक्टरको सहयोगले यी समस्या टार्न सकिन्छ। मुखको क्यान्सर [Oral Cancer] धेरै कारणले हुन सक्छ, तर यसको मुख्य कारणहरू निम्न छन्: जीवनशैली (Lifestyle): सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन [Tobacco use]: चुरोट, बिँडी, खैनी, गुट्खा, पान, सुपारी आदि। अत्यधिक मदिरा सेवन [Excessive alcohol consumption] खराब मुखको सरसफाइ [Poor oral hygiene] चिकित्सा कारणहरू (Medical Causes): मानव प्यापिलोमाभाइरस (एचपीभी) संक्रमण [Human papillomavirus (HPV) infection] कमजोर प्रतिरक्षा प्रणाली [Weak immune system] जोखिम कारकहरू (Risk Factors): उमेर [Age]: उमेर बढ्दै जाँदा जोखिम बढ्छ। लिंग [Gender]: पुरुषहरूमा महिलाहरूको तुलनामा यो क्यान्सर बढी देखिन्छ। परिवारको इतिहास [Family history]: परिवारमा कसैलाई मुखको क्यान्सर [Oral Cancer] भएको छ भने जोखिम बढ्छ। यी कारणहरू हाम्रो दैनिकीसँग जोडिएका हुन्छन्। साना सुधारहरूले पनि ठूलो फरक पार्न सक्छ — तपाईं आफ्नो स्वास्थ्यमा नियन्त्रण राख्न सक्नुहुन्छ। मुखको क्यान्सर [Oral Cancer] को निदान गर्न डाक्टरले निम्न प्रक्रियाहरू अपनाउन सक्छन्: शारीरिक परीक्षण [Physical Examination]: डाक्टरले मुख र घाँटीको जाँच गर्छन्। बायोप्सी [Biopsy]: मुखको घाउबाट सानो टुक्रा निकालेर जाँच गरिन्छ। इमेजिङ परीक्षण [Imaging Tests]: सीटी स्क्यान [CT Scan], एमआरआई [MRI] र एक्स-रे [X-ray] जस्ता परीक्षणहरू...

डाक्टरसँग परामर्श गर्न तयार हुनुहुन्छ?

डाक्टर खोज्नुहोस्